Kredi onaylandı, müşteri temsilcisi “sigortayı da ekliyoruz, standart uygulama” diyor. Bu cümlede dikkat edilmesi gereken bir kelime var: “standart.” Kredi sigortası bazı durumlarda gerçekten değer taşır, ama büyük çoğunluğu için aylık ekstra bir maliyet olmaktan öteye geçmez. Üstelik yasal olarak zorunlu değildir.
Hangi Sigortalar Gerçekten Yasal Zorunluluk?
Konut kredisinde DASK (zorunlu deprem sigortası) ve konut sigortası zorunludur; bu tartışmaya kapalı. Ama hayat sigortası, işsizlik sigortası ya da kredi koruma sigortası (KKS) zorunlu değildir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) açıklamalarına göre bankalar, sigorta satın almayı kredi kullandırmanın koşulu yapamaz. Buna rağmen uygulamada “sigortasız olmaz” izlenimi yaratılmaya devam ediliyor.
Kredi Koruma Sigortası Ne Yapıyor, Ne Yapmıyor?
KKS ölüm, kalıcı maluliyet ve işsizlik gibi durumlarda kalan borcu ödemeyi vaat eder. Ama sözleşmenin ayrıntılarına bakıldığında istisna listesi genellikle geniştir: önceden var olan hastalıklar, kendi isteğiyle işten çıkanlar, serbest meslek sahipleri büyük ölçüde kapsam dışındadır. 180.000 TL’lik bir konut kredisine eklenen KKS, aylık 300-500 TL arasında değişebilir. 10 yıl boyunca bu sigortayı ödeyip hiç kullanmamak, toplamda 36.000-60.000 TL ek maliyet demektir.
Banka Neden Israr Ediyor?
Sigorta, bankanın komisyon geliri elde ettiği bir üründür. Kredi hacmine oranla sigorta penetrasyonu, banka için önemli bir karlılık göstergesidir. Bu nedenle temsilciler zaman zaman faiz oranını sigorta yaptırmaya bağlı şekilde sunar: “Sigortayla yüzde 3,2, sigortasız yüzde 3,6.” Bu durumda hesabı yapmak gerekir; faiz farkının yarattığı maliyet bazen sigorta priminden düşük olabilir.
Nasıl Karşı Çıkılır?
Temsilci sigortayı zorunlu gösteriyorsa şu soruyu doğrudan sorun: “Bu sigorta olmadan kredi alamayacak mıyım?” Cevap olumsuzsa, bunu yazılı form olarak isteyin ya da en azından not alın. BDDK’nın 2014 tarihli tebliğine göre sigorta yaptırma zorunluluğu dayatmak bankacılık kurallarına aykırıdır. Şikâyet için Finansal Tüketici Şikayetleri Portalı (FTS) ve Türkiye Bankalar Birliği’nin tüketici hattı seçenektir.
Sigortanın Mantıklı Olduğu Durumlar
Blanket bir red önerisi de doğru değil. Şu profiller için KKS gerçekten işlevsel olabilir:
- Tek gelirli hane halkı (eşi çalışmıyor, çocuklar küçük, konut kredisi büyük)
- Sağlık durumu stabil olmayan, risk altında hisseden bireyler
- Yüksek frekanslı sektörlerde çalışanlar (havacılık, inşaat, ağır sanayi)
Bu koşullar yoksa, aynı primin bir acil fon hesabına yatırılması çok daha esnek bir güvence sağlar.
Zaten Yaptırdıysanız: İptal Edilebilir mi?
Evet. Kredi sigortaları genellikle kredi vadesine bağlı ama iptal hakkı ilk 14 gün içinde tam, sonrasında kısmi olarak kullanılabilir. İlk 14 gün içinde vazgeçerseniz ödenen prim iade edilir. Bu süreyi geçtiyseniz sigortacı şirkete başvurarak kalan döneme ait primin gün bazlı iadesini talep edebilirsiniz; tüm sigorta şirketleri bu hakkı tanımak zorundadır.
Banka “standart uygulama” dediğinde durun ve hesaplama yapın. Gerçekten koruma ihtiyacınız varsa sizi en iyi anlayan poliçe banka bağlantılı değil, bağımsız sigorta danışmanı aracılığıyla bulunan olabilir.